Logo UDING: Uithuizen, dorp in Noord-Groningen
Navigatie Console

nieuws
Ander nieuws? zie
het mededelingenbord!



Introductie UDING
spacer
Informatiecentrum
spacer
Geef uw
mening in UDING's Enquete
spacer
GASTENBOEK
spacer
Informatie
gezocht!
spacer
Postkantoor
spacer
Blikvangers
spacer
Evenementen
spacer
Historie in 't
kort
spacer
Wapens &
vlaggen
spacer
Belangrijke
adressen
spacer
De vliegtuigbom
spacer
Menkemaborg
spacer
Bestemmings/bouwplannen
spacer
Ligging en
verbindingen
spacer
Bestuur en
regelingen
spacer
Buurtverenigingen
spacer
Grunneger Week
spacer
Public Relations
spacer
Bijzondere
orgels
spacer
Sport &
recreatie
spacer
Uithuizers
op het wereldwijde web
spacer
Kerkelijke
info
spacer
Oproepjes
& mededelingen
spacer
Nieuws!
spacer
UDING in de
media
spacer
Het aanzien
van Uithuizen....
spacer
Onderwijs
vroeger en nu
spacer
Rondleidingen
spacer
Beroemde
Uithuizers
spacer
Straatnamen

Page hits vandaag
op de site: 3
Pagina details

De Menkemaborg.

De Menkemaborg is het enige kasteel wat nog over is in Uithuizen. Menkema behoort tot de kategorie van middelgrote borgen. Uit de verbouwing in 1614 ontstond een type borg dat nadien veelvuldig navolging vond. De bouwstijl is stoer en eenvoudig, enigszins boertig in de goede zin van het woord en daardoor aantrekkelijk. De grote verbouwing aan het begin van de 18e eeuw deed het grondpatroon uit 1614 teniet en er ontstonden drie langhuizen, elk onder een eigen bekapping, achterelkaar. De trapgevels weerszijden de westelijke vleugel verlenen de strakke lijnen van het complex wat meer levendigheid, evenals de kleine ramen met luiken boven de grote vensters aan de voorzijde van dezelfde vleugel.
Op 29 september 1902 werd begonnen met het veilen van de kostbare inboedel van de borg, een donkere bladzijde uit de geschiedenis van Menkema. In 1921 echter werd de borg door de erfgenamen geschonken aan het Museum van Oudheden te Groningen.

In de schenkingsacte staat ondermeer:

"dat de borg Menkema met omgeving moet blijven bestaan, opdat ook in de komende tijden worde genoten van al wat daar door natuur en mensch tot stand is gebracht".

Door dit loyale gebaar bleef de borg behouden en hiermee bezit Uithuizen dus een uniek gebouw.

In 1922 werd een begin gemaakt met een door het Rijk betaalde restauratie van borg en schathuis, waarna deze in 1927 werden gemeubileerd en voor het publiek ter bezichtiging opengesteld. De kostbare en stijlvolle meubilering, voor een deel uit schenkingen verkregen (mede van hen die in 1902 goederen uit de borg hadden gekocht !) is een lust voor het oog. Op kosten van de gemeente Uithuizen en onder leiding van tuinarchitekt Henri Copijn werden de tuinen rond de borg opnieuw en in de oorspronkelijke vorm aangelegd, dit aan de hand van een oude en bewaard gebleven tekening in het huisarchief van Menkema. Het geld hiervoor had de gemeente Uithuizen op zijn beurt verkregen uit de liquidatie van de Ned. Overzee-Trust-Maatschappij, in welke Maatschappij Uithuizen gedurende de eerste wereldoorlog had deelgenomen. De in het midden van de 19e eeuw opgetrokken landbouwschuur, achter het schathuis op de plaats van het tegenwoordige rosarium, werd verkocht en afgebroken. Vrijwel al het materiaal van deze schuur benutte de koper voor de bouw van de boerderij Heerdweg 5. Park en tuinen werden reeds in 1923 voor het publiek opengesteld.

Menkemaborg
Vooraanzicht (westzijde) van de Menkemaborg.
(afb. 22; Bolt, A (1982)).

De borg binnen en buiten.
In de grote kamer van de borg, in de volksmond ridderzaal genoemd, staat een groot formaat kabinetorgel, afkomstig uit de Doopsgezinde kerk te Zijldijk en in 1777 gebouwd door de orgelmakers Hermanus Adolphus Groet en Jan Jacob Vool uit Amsterdam. Het instrument is bekroond met een harpspelende David. De dispositie is opvallend door zijn Prestant 8 vt in de bas (niet geheel volledig) en de verdubbeling van de Prestant 4 vt in de bas met Octaaf 4 vt. Alle volledige registers zijn gedeeld in bas en diskant. De luidklok van de borg werd in 1655 gemaakt. Opschrift:
WILHELMUS JACOBUS DE VRY ME FECITA ° 1655.
De fraaie en uitgestrekte tuinen met grachten en singels en de weelderige plantengroei en bomen rond de in een brede gracht staande borg vormen een oase van rust. Ten zuiden van de buitensingel valt de viskenij nog te herkennen. Beter bewaard en weelderig begroeid bleef het zogenoemde snoekgat - een brede gracht met aan het einde een kleine plas - aan de oostzijde van het borgterrein. In beide wateren werd vroeger vis gekweekt. De door de bewoners van Menkema en Dijksterhuis aangelegde huisarchieven bleven bewaard en berusten als een rijke informatiebron in het Rijksarchief te Groningen.
De stad Den Haag vernoemde een straat naar het huis, de Menkemastraat in 's-Gravenhage-Moerwijk. Zowel 's-Gravenhage als Uithuizen hebben dezelfde schutspatroon, namelijk Jacobus de Meerdere. Ook in Uithuizen refereren bepaalde straatnamen aan de borg. Zo is er een Menkemaweg, een Borgweg en een Heerdweg (allen in de buurt van de borg, uiteraard).
Er is wel eens verondersteld dat de boerderij Mentekema, Oudedijk 5, eens aan Menkema behoorde. In elk geval behoorde Mentekema niet tot het bezit van Menkema toen Mello Alberda de borg in 1682 kocht. In het vierde kwart van de 17e en in de 18e eeuw kochten de Alberda's van Menkema de beklemde eigendomsrechten op van vele boerderijen te Uithuizen. Vervolgens stichtten zij in de 19e eeuw op uit aanwas en inpoldering verkregen landen eigen boerderijen, zoals boerderij Emmaweg 52 en de Westhoeve, Emmaweg 56. Zij lieten deze boerderijen beheren door bedrijfsleiders.

De huidige situatie
De Borg verkeerd ook nu nog steeds in een prima conditie. Een groot deel van het jaar is de Borg geopend voor bezoekers. Ook wordt de Borg in het kader v/d Grunneger Week een avond verlicht met kaarslicht. De sfeer is dan erg feeriek. Men wordt verwelkomd door lakeien in toepasselijke kleding.
Recentelijk is de tuin weer gewijzigd men is van mening dat de tuin nu is zoals men dat in het verleden heeft bedoeld. Wat nog steeds niet gewijzigd is, is de schitterende rozentuin of rosarium, die nog steeds elk jaar fantastisch in bloei staat.

Het rosarium dat elk jaar in juli in volle bloei staat.
(Foto: Ommelander Courant)

Deze pagina is grotendeels gebasseerd op Bolt, A (1982).


Rondleiding

Wilt U meer weten? Gebruik dan UDING's Zoekmachine.

Instructies

Blijf op nu de hoogte van alles op UDING!
Meldt U nu aan en ontvang het laatste nieuws per E-mail.
E-Mail:
Naam:
Gewenste actie:


1x drukken en even geduld is voldoende....


Klik hier om verder te gaan naar het informatie centrum.

spacer
Mail naar een kennis spacer © en ontwerp van UDING: 1998-2020 by A.H. Kamminga
KAMPRO.

Auteursrechten liggen bij de rechthebbenden. Geen schending van rechten verondersteld.
spacer Mail naar een kennis